ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის წერილი გაეროსადმი — აშშ-ის განცხადების დაგმობის მოთხოვნით რომელიც ირანის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებული ინფორმა

.

ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის წერილი გაეროსადმი — აშშ-ის განცხადების დაგმობის მოთხოვნით, რომელიც ირანის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებული ინფორმაციის სანაცვლოდ ჯილდოს დაწესებას ეხება

 

🔹 ირანის ისლამური რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, სეიედ აბას არაღჩიმ, გაეროს გენერალურ მდივანს, ანტონიო გუტერეშს, გაეროს უშიშროების საბჭოს პრეზიდენტს, ქალბატონ სანიტა პაულოტა-დესლანდესს და ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) გენერალურ დირექტორს, რაფაელ გროსის, წერილი გაუგზავნა.

 

წერილში საუბარია აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის „საძულველ და სამწუხარო განცხადებაზე“, რომლის თანახმადაც, ირანის მშვიდობიანი ბირთვული პროგრამის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების სანაცვლოდ, ჯილდოს სახით 20 მილიონ დოლარამდე თანხაა შეთავაზებული.

არაღჩიმ აღნიშნა: „ირანის ისლამური რესპუბლიკა გაეროს გენერალურ მდივანს, უშიშროების საბჭოსა და ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს გენერალურ დირექტორს მოუწოდებს, ცალსახად და ყოველგვარი ორაზროვნების გარეშე დაგმონ ეს საძულველი განცხადება“.

🔹 არაღჩიმ ასევე განაცხადა: „გაეროს გენერალურ მდივანსა და უშიშროების საბჭოს მოვუწოდებთ, დაუყოვნებლივ მიაპყრონ საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღება აშშ-ის განცხადების სერიოზულ შედეგებს საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებისთვის და გაეროს წესდებით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში განიხილონ ის საფრთხეები, რომლებსაც აშშ-ის ქმედებები უქმნის ბირთვული ობიექტების, აღჭურვილობისა და მათთან დაკავშირებული პერსონალის უსაფრთხოებას. ასევე უზრუნველყონ აშშ-ის პასუხისმგებლობის საკითხის დაყენება მისი უწყვეტი უკანონო ქმედებების გამო“.

ქვემოთ მოცემულია ირანის ისლამური რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრის სრული წერილი, რომელიც გაეროს გენერალურ მდივანს, უშიშროების საბჭოს პრეზიდენტსა და ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს გენერალურ დირექტორს გაეგზავნა აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადებასთან დაკავშირებით. განცხადება ითვალისწინებს ირანის მშვიდობიანი ბირთვული პროგრამის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების სანაცვლოდ 20 მილიონ დოლარამდე ჯილდოს შეთავაზებას.

2026 წლის 10 ნოემბერი (1405 წლის 19 აბანი)

მსურს, თქვენი დაუყოვნებელი ყურადღება მივაპყრო ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის ბოლო, განსაკუთრებით სამწუხარო ქმედებას, რომლის ფარგლებშიც ირანის ბირთვული პროგრამის შესახებ ინფორმაციის, მათ შორის ამ პროგრამასთან დაკავშირებული პირების, ქვეყნის სამეცნიერო საზოგადოების წევრების, ობიექტებისა და აღჭურვილობის შესახებ ცნობების მიწოდების სანაცვლოდ, შეთავაზებულია ჯილდო 20 მილიონ დოლარამდე ოდენობით, ასევე სხვა ადგილზე გადასვლისა და გადაადგილების შესაძლებლობა.

აღნიშნული განცხადება, რომელიც 2026 წლის 6 და 7 ნოემბერს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ე.წ. „ჯილდო სამართლიანობისთვის“ (Rewards for Justice) პროგრამის მეშვეობით საჯაროდ გავრცელდა და აშშ-ის ცენტრალურმა სარდლობამ (CENTCOM) ხელახლა გამოაქვეყნა, სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების (NPT) ერთ-ერთი წევრი სახელმწიფოს მშვიდობიანი ბირთვული პროგრამის უსაფრთხოებისა და მთლიანობისთვის შესაძლო შედეგებთან დაკავშირებით.

ირანის ისლამური რესპუბლიკა მკაცრად გმობს ამ დაუფიქრებელ და სახიფათო ქმედებას. იგი განსაკუთრებით შემაშფოთებელია იმის გამო, რომ პირდაპირ ახალისებს ბირთვულ ობიექტებთან, მასალებთან, ტექნიკურ აღჭურვილობასთან, მეცნიერებსა და დარგის სპეციალისტებთან დაკავშირებული ინფორმაციის ფარულად შეგროვებასა და ჯაშუშობას.

ასეთი მიდგომა ქმნის ჯაშუშური საქმიანობის წახალისებისა და ბირთვული მეცნიერებისა და ტექნიკური პერსონალის სამიზნედ ქცევის საფრთხეს. გარდა ამისა, აღნიშნული ქმედება სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს როგორც ბირთვული ობიექტების, ისე იმ პირთა უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით, რომლებიც მშვიდობიან ბირთვულ საქმიანობაში მონაწილეობენ.

სახელმწიფოთა უფლება, განავითარონ კვლევა, აწარმოონ და გამოიყენონ ბირთვული ენერგია მშვიდობიანი მიზნებისთვის, ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე და საერთაშორისო ვალდებულებების შესაბამისად, პირდაპირ არის აღიარებული ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების (NPT) მე-4 მუხლით.

არც ერთ სახელმწიფოს არ უნდა ჰქონდეს მცდელობა, იძულებითი ზომების, ფარული ჩარევის ან ისეთი საქმიანობის მეშვეობით, რომელიც საფრთხეს უქმნის სხვა ქვეყნის ბირთვული ობიექტებისა და სამეცნიერო საზოგადოების უსაფრთხოებას, შეასუსტოს ამ ქვეყნის კანონიერი, მშვიდობიანი ბირთვული საქმიანობა.

დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ბირთვულ ობიექტებთან, აღჭურვილობასა და შესაბამის პერსონალთან დაკავშირებული კონფიდენციალური ინფორმაციის საჯაროდ მოთხოვნა, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც აღნიშნული ობიექტები ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს გარანტიების სისტემის ქვეშ იმყოფება, სერიოზულ კითხვებს აჩენს სააგენტოს გარანტიების სისტემის სანდოობასთან, მთლიანობასა და საიმედოობასთან დაკავშირებით.

აშშ-ის ამ შემაშფოთებელი ქმედების ერთ-ერთი უშუალო შედეგი ის არის, რომ შეუძლებელია გარანტიების სისტემით გათვალისწინებული ვალდებულებების ჩვეულებრივი შესრულების მოლოდინი იმ პირობებში, როდესაც თავად ობიექტები, პერსონალი და სისტემის ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი სენსიტიური ინფორმაცია ტერორიზმის, დივერსიისა და აგრესიის საფრთხის წინაშეა.

ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს გარანტიების ქვეშ მყოფი ბირთვული ობიექტები საერთაშორისო სამართლის მოქმედების სფეროს მიღმა არ დგას. ამასთან, მათი სააგენტოს გარანტიების სისტემის ქვეშ მოქცევა არანაირად არ ზღუდავს შესაბამისი სახელმწიფოს სუვერენულ უფლებებს.

გარანტიების ქვეშ მყოფ ობიექტებთან, მათ სტრუქტურებთან, ტექნიკურ მახასიათებლებთან, აღჭურვილობასთან, ოპერაციებსა და შესაბამის პერსონალთან დაკავშირებული ინფორმაციის მოთხოვნა ქმნის საფრთხეს, რომ გარანტიების სისტემასთან დაკავშირებული ინფორმაცია გამოყენებული იქნეს მიზნებისთვის, რომლებიც სრულიად ეწინააღმდეგება სააგენტოს გადამოწმების მისიას.

აუცილებელია, რომ სააგენტოს გარანტიების სისტემა ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არ იქცეს აშშ-ის სადაზვერვო და ჯაშუშური საქმიანობის ინსტრუმენტად და არ შეილახოს მისი სანდოობა და ეფექტიანობა.

განსაკუთრებით შემაშფოთებელია ის ფაქტი, რომ აშშ-ის მიერ გამოცხადებული სამარცხვინო ჯილდოს მიმღებთა კატეგორიაში პირდაპირ არიან მოხსენიებული ბირთვული მეცნიერები და ტექნიკური პერსონალი.

მშვიდობიანი ბირთვული საქმიანობის სფეროში მომუშავე მეცნიერებსა და ტექნიკურ სპეციალისტებს უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა, პროფესიული მოვალეობები შეასრულონ დაშინების, მუქარის, იძულებისა და ისეთი ქმედებების საფრთხის გარეშე, რომლებიც მათ სიცოცხლესა და პირად უსაფრთხოებას უქმნის საფრთხეს.

საერთაშორისო საზოგადოებას საერთო პასუხისმგებლობა ეკისრება ბირთვული ობიექტებისა და მათი პერსონალის უსაფრთხოების ხელშეწყობისა და ისეთი ქმედებების აღკვეთის მიმართულებით, რომლებმაც შესაძლოა გაზარდოს დივერსიის, უკანონო ჩარევის ან განზრახ გამოწვეული ინციდენტების რისკი, რასაც შეიძლება მძიმე რადიაციული და ჰუმანიტარული შედეგები მოჰყვეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ირანის ისლამური რესპუბლიკა გაეროს გენერალურ მდივანს, უშიშროების საბჭოსა და ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს გენერალურ დირექტორს მოუწოდებს, ცალსახად და ყოველგვარი ორაზროვნების გარეშე დაგმონ ეს საძულველი განცხადება.

ასევე, გაეროს გენერალურ მდივანსა და უშიშროების საბჭოს მოვუწოდებთ:

\- დაუყოვნებლივ მიაპყრონ საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღება აშშ-ის განცხადების სერიოზულ შედეგებს საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებისთვის;

\- გაეროს წესდებით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში განიხილონ ის საფრთხეები, რომლებსაც აშშ-ის ქმედებები უქმნის ბირთვული ობიექტების, აღჭურვილობისა და მათთან დაკავშირებული პერსონალის უსაფრთხოებას, და უზრუნველყონ აშშ-ის პასუხისმგებლობის საკითხის დაყენება მისი უწყვეტი უკანონო ქმედებების გამო.

გარდა ამისა, კონკრეტულად ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს გენერალურ დირექტორს მოვუწოდებთ:

\- კიდევ ერთხელ გაუსვას ხაზი სააგენტოს გარანტიების საქმიანობის კონფიდენციალურობის, მიუკერძოებლობისა და ინსტიტუციური დამოუკიდებლობის შენარჩუნების მნიშვნელობას;

\- სააგენტოს კანონიერი უფლებამოსილებისა და მანდატის ფარგლებში მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა იმის უზრუნველსაყოფად, რომ სააგენტოს საქმიანობის შედეგად მოპოვებული გარანტიებთან დაკავშირებული ინფორმაცია და ცოდნა არ გასაჯაროვდეს და არ იქნეს გამოყენებული ან ექსპლუატირებული სააგენტოს მისიის საწინააღმდეგო მიზნებისთვის. ამ მხრივ განსაკუთრებული ყურადღება უნდა დაეთმოს ბირთვული მეცნიერებისა და შესაბამისი პერსონალის სიცოცხლისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფას;

\- აღნიშნული საკითხი აცნობოს ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს მმართველთა საბჭოს და განიხილოს შესაბამისი ინსტიტუციური ზომების მიღების საკითხი მისი შედეგების მოსაგვარებლად.

მადლობელი ვიქნები, თუ გასცემთ შესაბამის განკარგულებას, რათა ეს წერილი გავრცელდეს გაეროს უშიშროების საბჭოსა და ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს ოფიციალურ დოკუმენტად.